11:34 03.11.2014 Eskişehir Kurşunlu Cami (1525)


Odunpazarı semtinde, Paşa Mahallesindedir. Veziri-sanî Mustafa Paşa tarafından 1525 yılında yaptırılmıştır. 1961-1962 yıllarında yenilenmiştir.

Odunpazarı semtinde, Paşa Mahallesindedir.

Merdivenli kapıdan girildiğinde ortada şadırvan, sağ tarafta menzilhane, sol tarafta aşhane, karşıda cami görülür.

Bu cami, Veziri-sanî Mustafa Paşa tarafından 1525 yılında yaptırılmıştır.

Cami 1961-1962 yıllarında yenilenmiştir.

Caminin arkasındaki büyük kubbeli semahane, medrese odaları ve ön taraftaki sütunlu açık mekân, buranın bir Mevlevi tekkesi olduğunu kanıtlamaktadır.

Kare planlı, tek kubbeli bir harim ile önündeki beş kubbeli son cemaat yerinden oluşmaktadır. Onikigen yüksek bir kasnak üzerine oturan kurşun kaplı kubbesi oldukça yüksektir. Camiden iki yana taşan son cemaat yerinin batı kanadının gerisinde ise yüksek bir kaide üzerinde oturan minare yükselir.

Caminin zemini iri taş levhalarla kaplanşıtır. Kapının önü yanlardan düşük seviyededir. Önde altı adet mermer sütuna oturan sivri kemerler tarafından taşınan son cemaat yeri kubbeleri dıştan oldukça basıktır. Sütun kaideleri basit silmelerle profillendirilmiş, alt ve üstleri kurşun bileziklerle desteklenmiştir. Stalaktitli başlıkların üst kenarları gülçelerle süslüdür. Kemerler birbirlerine demir gergilerle bağlanmıştır. Kemerler ve son cemaat yerinin cephesi iki renkli taş örgüdür. Kalem işleri ile süslü son cemaat yeri kubbelerine pandantiflerle geçilmektedir.

Cami kapısının basık kemeri birbirine geçmeli siyah ve beyaz mermerlerle örülmüştür. Söveleri damarlı siyah mermerdendir. Kapının üstünde kitabelik bulunur. Bunları dıştan önce düz bir geniş silme çevreleyerek sınırlar. Kapının iki yanında pencere, bunların devamında ise batıda sade minare kapısı, doğuda bahçeye açılan bir pencere bulunmaktadır. Siyah renkli mermerden yapılan pencere söve ve lentolarının üstünde üstleri sıvalı sivri sağır kemerler vardır. Caminin diğer cephedeki pencereleri de aynı şekildedir. Her cephede altta ikişer, üstte ikişer kemerli, kasnakta ise birer kemerli pencere yer alır. Pencerelerin tümü demir parmaklıklıdır.

Ahşap kapı kanatları sadedir. Her kanat üçe bölünmüştür. Ortadaki bölüm dikdörtgen, alt ve üsttekiler karedir.

Beden duvarları ve kubbe kasnağı keskin ve zengin profilli bir saçakla biter. Köşelerdeki tromp çıkıntıları dolayısıyla beden duvarlarının yan ve güney cephesinde silmeler ortada iki taş sırası alçalmaktadır.

Kuzeybatı köşedeki kesme taş minarenin kaidesi, beden duvarlarını dolaşan silme ile biter. Pabuç sadedir. İri bir bilezikten sonra yükselen gövdenin üstünde de iki sıra bilezik dolaşır. Şerefenin altı mukarnaslarla süslüdür. Şerefe korkuluğunun dış yüzü nişlerle bezelidir. Peteğin üstü mazgal şeklinde pencerelerle dışa açılmaktadır. Sivri külahı kurşun kaplıdır.

Caminin iç zemini kapı eşiğinden itibaren mihraba doğru yükselir. Mahfelin altında kademelenme biter. Yan cepheler sağır kemerlerle birbirine bağlanmıştır. Tromplarla geçilen kubbenin kasnağı olduça yüksektir. Kasnakta tek sıra mukarnaslarla süslü bir silme vardır. Tromp kemerlerinin oturduğu konsollar alçı süslemelidir ve bunlar köşelere doğru uzanmaktadır. Alçı süsleme kalem işleriyle boyalıdır.

Caminin içi ve son cemaat yeri zengin kalem işleriyle süslüdür. Son cemaat yeri kubbelerinin pandantiflerinde yuvarlak madalyon şeklinde rumilerden oluşan birer süsleme ile ortada etrafı palmetlerle çevrili bir göbek vardır. Kubbe eteklerini de içleri rumili palmet ve laleler dolaşır. Cami içindeki tromp kemerleri ve bunların üst kısmı rumiler, nar çiçekleri, lalelerden oluşan bitkisel motiflerler süslüdür. Kemer aralarında ortada yazı madalyonları vardır. Kasnağın üstünde yine bitkisel iki sıra bordür ile bunların da üstünde bir büyük bir küçük palmet motifi kubbeyi dolaşır. İçleri aynı şekilde bitkisel motiflerle doludur. Uçlarında altıgen madalyonlar vardır. Kubbe ortasında iki sıra zencerek arasında geniş bir bitkisel bordür ile en ortada bir daire etrafında sülüs hatla yazılmış bir yazı istif yer alır. Ayrıca üst pencereleri bir sıra bitkisel bordür çevreler. Alt pencere seviyesinde camiyi dört taraftan çevreleyen kalın bordür pencere, kapı ve mihrabı üstten dolaşır. Pencere kemerleri ve aynalıkları rumilerle süslüdür.

Doğu ve batıda pencerelerin arasında onların büyüklüğünde birer itikaf hücresi vardır ve bunların kanatları ahşaptır.

Mermer minberin süslemesi yoktur. Zarif bir forma sahiptir. Kapısındaki levhada “kelime-i tevhid” yazılıdır. Beş köşeli mihrap nişinin mukarnaslı kavsarası yedi kademedir. Nişi, baskın kemerli bir kaval silme çevreler. Mihrabın üstünde kalem işleri ile süslü bir taç yapılmıştır.

Ahşap kadınlar mahfeline kuzeydoğu köşeden bir merdivenle çıkılır. Kuzey duvarında, kasnak penceresi altında iri talik bir hatla “Ya Hazret-i Mevlana” yazılmıştır.